Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây trong tạp chí y khoa Phòng chống bệnh mãn tính đã nghiên cứu về những tác động lên sức khỏe của việc nuôi chó trong một nhóm trẻ em ở độ tuổi tiểu học và mầm non. Nghiên cứu kết luận rằng nuôi chó giúp giảm rõ rệt sự lo lắng ở trẻ em. Medscape đã phỏng vấn Anne M. Gadomski, MD, MPH, trưởng nhóm nghiên cứu, về nghiên cứu này và nhờ cô tóm tắt những phát hiện giúp trả lời câu hỏi: liệu thú cưng có đóng một vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe tinh thần và thể chất của trẻ em?

Trẻ em: Đối tượng chưa được nghiên cứu nhiều

Medscape: Tại sao những ảnh hưởng đến sức khỏe từ việc tương tác với các động vật chưa được nghiên cứu nhiều ở đối tượng trẻ em?

Bác sĩ Gadomski: các nghiên cứu về tương tác giữa con người và động vật đã được thực hiện ở trẻ em và thanh thiếu niên nhưng chủ yếu là ở các nước khác, chẳng hạn như Anh, các nước châu Âu, và Úc. Ngoại trừ các lĩnh vực tâm lý học, chưa có nhiều nghiên cứu về đề tài này ở Mỹ. Nhóm của Gail Melson tại Đại học Purdue đã nghiên cứu nhiều về cách chó ảnh hưởng đến trẻ em từ quan điểm của lý thuyết chọn lọc thuộc lĩnh vực tâm lý. Các quan điểm không liên quan đến thú cưng về vấn đề này là liệu pháp động vật hỗ trợ (AAT) của Boris Levinson. AAT nói về tác dụng trị liệu của động vật đến con người và được sử dụng trong lĩnh vực tâm lý trị liệu.

Tại sao các nghiên cứu được tiến hành chủ yếu ở người lớn? Vì nghiên cứu người lớn dễ hơn, nhưng chúng ta đang bỏ qua nhiều tác động quan trọng ở trẻ nhỏ. Tôi là một bác sĩ và nhà nghiên cứu nhi khoa hơn 30 năm, và trong thời gian đó tôi bị ấn tượng bởi tầm quan trọng của thú cưng trong cuộc sống của trẻ em. Một trong những từ đầu tiên mà trẻ nói là tên của các thú cưng trong gia đình. Cha mẹ hơi thất vọng vì con của họ nói tên của thú cưng trong gia đình trước khi nói "ma" hay "ba". Nhưng đó là thực tế cuộc sống. Trẻ học được rất nhiều từ thú cưng trong nhà, xem chúng là bạn bè hoặc thành viên gia đình nhưng lĩnh vực nghiên cứu thú vị này chưa được chú trọng tại Hoa Kỳ.

Thú cưng và sức khỏe của trẻ em

Medscape: Hầu hết các nghiên cứu đều nói về những lợi ích về sức khỏe tâm thần của việc nuôi thú cưng. Bác sĩ vui lòng khái quát sơ lược những tác động chính của việc nuôi thú cưng lên sức khỏe thể chất?

Bác sĩ Gadomski: Chúng ta biết rằng người nuôi chó sẽ dẫn chúng đi bộ, giúp hình thành liên kết giữa hoạt động thể chất và tình trạng cân nặng hoặc kết cục bệnh. Đó là lý do tại sao Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ và Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Bệnh tật (CDC)  khuyến khích việc nuôi chó vì nó tạo ra nhiều  hoạt động thể chất và giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch. Hoạt động này còn tăng sự tương tác xã hội, nó như thỏi nam châm, thu hút các cuộc trò chuyện hoặc tương tác với những người khác. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc người chủ dẫn chó đi dạo nhiều hay ít nên hoạt động này sẽ cho các kết quả khác nhau.

Một số nghiên cứu đã chứng minh rằng nuôi chó cải thiện hoạt động thể chất ở người lớn nhưng ít có nghiên cứu nói về ảnh hưởng của việc nuôi chó đến sức khỏe trẻ em nên chúng tôi đã  thực hiện nghiên cứu này. Ở Úc và Anh, nuôi chó được chứng minh là có liên hệ với sự tăng hoạt động thể chất ở trẻ em trong khoảng từ 5 đến 12 tuổi. Một nghiên cứu ở Úc cho thấy nuôi chó giúp giảm nguy cơ thừa cân hoặc béo phì ở trẻ em. Các quốc gia này khuyến khích việc dẫn chó đi dạo và chơi với chúng nhằm tăng cường hoạt động thể chất của trẻ em và ngăn ngừa thừa cân cùng béo phì. Nhưng những nghiên cứu này không được thực hiện tại Hoa Kỳ, do đó chúng ta cần thêm bằng chứng chứng minh việc nuôi chó giúp tăng hoạt động thể chất của trẻ.

Medscape: nghiên cứu của bác sĩ là một trong những nghiên cứu đầu tiên về tác động của thú cưng đến sức khỏe tâm thần, đặc biệt là chó. Bác sĩ có thể tóm tắt phương pháp và những phát hiện chính của nghiên cứu?

Bác sĩ Gadomski: Chúng tôi yêu cầu cha mẹ có con  từ 4 đến 10 tuổi hoàn thành bảng câu hỏi về sức khỏe của con họ bằng máy tính bảng trong khi chờ đợi tới lượt khám sức khỏe của chúng. Bảng câu hỏi bao gồm sức khỏe tâm thần của trẻ và một mục về thú cưng trong nhà. Nếu gia đình họ có một con chó, họ sẽ trả lời những câu hỏi cụ thể hơn về thời gian trẻ chơi với nó và mức độ gắn bó của trẻ với con chó. Sau khi trẻ được khám sức khỏe xong, chúng tôi thu thập dữ liệu về cân nặng và chiều cao của trẻ để tìm hiểu về mối liên kiết giữa việc nuôi chó và tình trạng cân nặng của trẻ.

Phương pháp này không cho ra một chẩn đoán chính thức, nó chỉ giúp xác định trẻ nào cần được khám thêm.  Những công cụ này sẽ bước đầu xác định những tình trạng bệnh dưới ngưỡng, cận lâm sàng, hoặc chưa được chẩn đoán và giải quyết chúng sớm. Ví dụ, các loại công cụ bao gồm bảng câu hỏi SCARED về các rối loạn lo âu hoặc bảng câu hỏi về các điểm mạnh và khó khăn của trẻ. Hai bảng câu hỏi này giúp chúng tôi xem xét tình trạng sức khỏe tâm thần của trẻ tham gia vào nghiên cứu, gồm 643 trẻ từ 4 đến 10 tuổi (tuổi trung bình khoảng 6 tuổi).

Những phát hiện chính của chúng tôi là nuôi chó giúp giảm lo âu ở trẻ dựa vào bảng câu hỏi SCARED. Ở những em có điểm sợ hãi vượt quá 3 điểm (mức độ được chỉ định đi khám thêm về chứng lo âu), 12% có nuôi chó và 21% không nuôi chó. Chúng tôi cũng thấy rằng trẻ em càng gắn bó với con chó của chúng thì càng dành thời gian chơi với nó nhiều hơn, kết quả này được đo bằng công cụ Companion Animal Bonding Scale. Điều này rất tự nhiên vì nếu bạn gắn bó với con chó của bạn, bạn sẽ dành nhiều thời gian chơi với nó hoặc dẫn nó đi bộ.

Tuy nhiên, chúng tôi không tìm thấy mối liên hệ giữa việc nuôi chó và cân nặng của trẻ như phát hiện của các nghiên cứu ở Úc.

So sánh giữa chó và các thú cưng khác

Medscape: nghiên cứu của bác sĩ tập trung và việc nuôi chó. Tại sao bác sĩ chọn chó mà không loại động vật khác?

Bác sĩ Gadomski: Chó là vật nuôi phổ biến nhất trong lĩnh vực này, nên chúng tôi chọn chúng để đạt được số lượng mẫu nghiên cứu cần thiết. Rất nhiều tài liệu chứng minh một thực tế là chó hòa hợp với xã hội con người tốt hơn các loài khác nên chúng có thể giúp hỗ trợ trạng thái cảm xúc và tinh thần của trẻ tốt hơn. Một số tài liệu cho thấy rằng chó cũng đồng cảm với con người hơn so với các động vật khác. Đây chỉ là nghiên cứu đầu tiên của mảng nghiên cứu này. Có thể có nhiều cách để tương tác với  mèo và các vật nuôi khác mà vẫn đạt được kết quả tương tự.

Gail Melson có một câu nói rất hay về điều này: "Chó đã chung sống với con người trong cùng một môi trường trong ít nhất 10.000 năm nên chúng rất hòa hợp với xã hội và cảm xúc của con người." Chúng ta đã thuần hóa chó và chúng có thể nhận ra và hiểu những biểu hiện, hoạt động và ngôn ngữ của chúng ta.  Loại tương tác như vậy có ý nghĩa hơn và dễ có được hơn tương tác với một con cá vàng trong bể cá hay một con sóc sinsin Nam Mỹ chạy xung quanh nhà.

Medscape: Còn tương tác giữa động vật ở trẻ nhỏ so với trẻ lớn hơn, con gái so với con trai, hoặc trẻ chậm phát triển so với trẻ bình thường? Có nhóm đối tượng nào đặc biệt hưởng lợi từ việc nuôi thú cưng?

Bác sĩ Gadomski: Tôi nghĩ rằng chúng ta chưa thể kết luận như vậy. Một số nhà nghiên cứu đã sử dụng AAT trong một thời gian dài để nghiên cứu các bệnh cụ thể như rối loạn tăng động giảm chú ý, tự kỷ, hoặc rối loạn co giật (chó có thể cảm nhận được rằng đứa trẻ sẽ có một cơn động kinh). Nhiều nghiên cứu nhỏ cho thấy tác động tích cực của chó trị liệu dù chỉ trong thời gian ngắn. Nghiên cứu của chúng tôi  khác biệt ở chỗ chúng tôi nghiên cứu những trẻ em khỏe mạnh để xem thú cưng có thể ngăn ngừa được những bệnh nào. Chúng tôi không thể trả lời câu hỏi của bạn vì đối tượng nghiên cứu của chúng tôi không phải là trẻ em bị bệnh mãn tính. Tôi biết có rất nhiều tài liệu về AAT ở trẻ em bị nhiều bệnh khác nhau. Tôi không thể bình luận trên quan điểm của nghiên cứu của chúng tôi.

Các nhược điểm của việc nuôi thú cưng

Medscape: Những nhược điểm của việc nuôi thú cưng là gì? Chấn thương, nhiễm trùng của chúng, nỗi đau buồn không thể tránh khỏi khi chúng mất chăng? Những người mắc bệnh nào thì không nên nuôi thú cưng, như hen suyễn hoặc bệnh xơ nang? Có trẻ em nào phải chịu những tác động tiêu cực nghiêm trọng hơn bất kỳ lợi ích nào của việc nuôi thú cưng?

Bác sĩ Gadomski: trẻ em bị dị ứng với lông chó mèo không phù hợp với việc có thú cưng. Nhược điểm khác nữa là nguy cơ bị chúng cắn.  Vết thương do chó cắn có thể rất nghiêm trọng. Trẻ em thường cắn bởi con chó mà chúng quen thuộc. Cha mẹ cần nuôi chó một cách có trách nhiệm và giám sát chặt chẽ trẻ nhỏ khi chúng chơi quanh chó, đặc biệt là khi nó đang ăn hoặc bị đe dọa. Dạy trẻ cách đọc dấu hiệu cho thấy con chó bị kích động hoặc làm thế nào để tiếp cận con chó một cách an toàn rất quan trọng, cũng như xích những con chó nguy hiểm trong sân. Có nhiều chương trình hướng dẫn việc này, như một video YouTube được tài trợ bởi Hiệp hội Y khoa Thú y Mỹ dạy trẻ em làm thế nào để đọc các dấu hiệu mà chó đưa ra. Video đó nên được chiếu tại phòng khám hoặc phòng chờ khám. Song song với những lợi ích của việc nuôi chó, việc ngăn ngừa chó cắn là vô cùng quan trọng. Các vấn đề khác là chi phí chăm sóc, thức ăn và thú y.

Các nhà nghiên cứu đã công bố rất nhiều thông tin về những bệnh nhiễm trùng chó có thể truyền sang người, nhưng điều thú vị là thực tế diễn ra ngược lại. Nếu một đứa trẻ hoặc một thành viên gia đình mắc bệnh tụ cầu vàng kháng methicilin, họ có thể lây bệnh cho chó trong nhà nhưng chó không thường lây bệnh này cho người. Số liệu từ Phần Lan và các nghiên cứu khác ở châu Âu cho thấy việc cho trẻ sơ sinh tiếp xúc sớm với chó giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và dị ứng ở chúng. Các nhà nghiên cứu chưa biết rõ rằng kết quả này là do các microbiome của chó hay do chó đi ra ngoài và mang về các chất gây dị ứng từ bên ngoài, giúp trẻ có phản ứng dị ứng thích hợp và bằng cách nào đó, giúp điều chỉnh các phản ứng này ở trẻ.

Medscape: Bác sĩ có lời khuyên nào khác cho các gia đình muốn nuôi thú cưng, đặc biệt là những người có trẻ sơ sinh và trẻ em trong nhà?

Bác sĩ Gadomski: Do đây là một nghiên cứu cắt ngang nên những phát hiện này không có nghĩa là chúng tôi khuyến khích cha mẹ nuôi chó chỉ để chữa chứng lo âu ở con của họ. Dù CDC đang quảng bá cho việc nuôi chó nhằm cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần ở người lớn. Tôi nghĩ rằng chúng ta cần nhiều chứng cứ từ nhiều lĩnh vực khác nhau trước khi chúng ta hiểu rõ những ưu và khuyết điểm của việc quảng bá cho việc cải thiện sức khỏe trẻ em bằng cách nuôi thú cưng. Các hướng chính của những khuyến nghị này khá đa dạng, bao gồm phòng ngừa bệnh suyễn/ dị ứng, phòng chống béo phì, ảnh hưởng đến các microbiome và sức khỏe tâm thần. Chúng ta cần phải nghiên cứu về điều này nhiều hơn để có thể đề ra một khuyến nghị hoặc những hướng dẫn hợp lý.

Hiện nay còn quá sớm để đưa ra một khuyến nghị cụ thể như cha mẹ nên nuôi chó ngay để giúp con họ bớt căng thẳng, khuyến khích chúng chơi đùa, làm tăng hoạt động thể chất của chúng. Một con chó sẽ không tạo nên phép màu, nhưng chúng ta vẫn có thể tìm hiểu thêm về những ích lợi của việc nuôi chó.

Tác giả: Laurie E. Scudder, DNP, NP; Anne M. Gadomski, MD, MPH

Bs Lê Quốc Nam (dịch từ Medscape - Are Dogs an Anxious Child's Best Friend?)

Phòng Khám Tâm lý y khoa – Tâm thần kinh Quốc Nam

 

Tag:thú cưng, trẻ em, rối loạn lo âu, dị ứng, suyễn, căng thẳng, sức khỏe, vận động