Bài 1: “Cuộc chiến” giành con khi ly hôn: Những đứa trẻ bơ vơ trong hồi kết của hôn nhân

(PNO) - Nhiều người cho rằng, những cuộc chiến giành quyền nuôi con, chính là cách thể hiện tình yêu thương với đứa trẻ. Nhưng họ có bao giờ tự hỏi: liệu đó có chính xác là tình yêu thương mà đứa trẻ cần?

LTS: Ly hôn, là một thất bại hết sức nặng nề và cay đắng trong hôn nhân. Sau ly hôn, người ta sẽ rơi vào cảm giác hụt hẫng, bị buông bỏ nên rất ít người duy trì được sự tử tế trong cách cư xử với nhau, cũng như ý thức thực hiện tốt trách nhiệm của mình đối với con cái. Sự oán hận khiến họ luôn nuôi dưỡng ước muốn trả thù. Những đứa trẻ lúc này sẽ bị đem ra làm vũ khí đắc lực cho suy nghĩ mù quáng và ích kỷ ấy của cha mẹ. Thay vì được bù đắp cho những thiệt thòi không đáng phải gánh chịu, những đứa trẻ có cha mẹ ly hôn đau đớn bước vào cuộc chiến không hồi kết của đấng sinh thành: cuộc chiến giành con đẫm nước mắt! 

Người đàn bà tuổi đã cao, sức đã yếu, vừa bán vé số, vừa đi khiếu nại việc thi hành án giành quyền nuôi cháu ngoại. Con gái bà - chị N.M.N. (ngụ tỉnh An Giang) lấy chồng là anh H.T.X. (ngụ phường 8, TP. Bạc Liêu), bị chồng đánh như cơm bữa, bèn trốn về nhà mẹ ruột, nhưng vì đi lén lút nên không dám dẫn con theo. Khi quay trở lại thăm con thì chị N. không được chồng cho vô nhà. Đứa con gái nhỏ của anh chị - bé H.N.T. (sinh năm 2018) hiện do cha bé và ông bà nội nuôi giữ. Có người bày chị làm đơn ly hôn thì mới giành được quyền nuôi con. 

Chị N.M.N. cầm bức ảnh của con đến phiên tòa giành quyền nuôi con

Chị N.M.N. cầm bức ảnh của con đến phiên tòa giành quyền nuôi con

Ngày 31/3/2021 tại Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu, phiên tòa phúc thẩm giành quyền nuôi con giữa nguyên đơn là chị N. và bị đơn là anh H.T.X. đã diễn ra. Khi quyền nuôi con được giao cho chị N., ông nội bé đã lớn tiếng nói trước phiên tòa: “Thách đứa nào ngon xuống nhà tui bắt cháu tui”.

Chị N. cho biết, bé T. là con gái, rất cần được mẹ chăm sóc. Ông bà nội có yêu thương thế nào cũng không thể bằng mẹ ruột. Mấy lần chị tới nhà thăm con, thấy bé T. bị nhà nội cắt tóc như con trai, cho ăn trong cái thau chớ không được múc thức ăn vào chén hay tô.

Thậm chí có lần chị N. đến trường mẫu giáo để gặp con, anh X. sợ chị bắt con đi nên quyết định cho bé T. nghỉ học. Con bé đã không có được sự chăm sóc của mẹ, giờ còn bị tước luôn quyền được đến trường. Thiệt thòi không kể sao cho xiết!

Tại Tòa án nhân dân TP. Bạc Liêu, theo số liệu thống kê sơ bộ, tỷ lệ án ly hôn hằng năm tăng trên 20%. Độ tuổi ly hôn lại tiếp tục trẻ hóa. Các cặp vợ chồng vội vã cho những cuộc chia tay, mong nhanh chóng kết thúc cuộc hôn nhân này, để bước sang trang mới, với những mối quan hệ mới.

Những đứa con, “sản phẩm” của cuộc hôn nhân cũ, được nhiều cặp vợ chồng dàn xếp với nhau, chóng vánh. Những đứa trẻ, rất nhanh sau đó, bị bỏ lại phía sau. Chúng thường được đưa về cho ông bà chăm sóc, đứa may mắn thì có cuộc sống tốt hơn, tùy hoàn cảnh và điều kiện kinh tế của ông bà. 

Cũng có không ít trường hợp, sự dàn xếp không thành khi một trong hai người không thuận tình ly hôn. Hoặc những mâu thuẫn trong đời sống hôn nhân khiến họ chuyển sang căm ghét, hận thù nhau. Họ không muốn đối phương được gần con, nên tước quyền nuôi con, thăm nom con, và cắt đứt mọi quan hệ với người kia. Rất nhiều vụ án ly hôn kiểu này khiến phiên tòa trở nên căng thẳng. Hậu ly hôn, những đứa trẻ luôn chịu nhiều thiệt thòi nhất từ những sai lầm của người lớn. 

Chị H.T.K.N. (sinh năm 1992 ngụ huyện Vĩnh Lợi) kiên quyết ly hôn chồng là anh T.P.V. (sinh năm 1991 ngụ cùng huyện). Mâu thuẫn không lớn, nhưng kéo theo hậu thuẫn của gia đình hai bên, thậm chí ông xui bà xui đánh nhau “sứt đầu mẻ trán” vì bênh con, bênh cháu, nhiều lần phải có sự can thiệp của công an xã.

Bản án ly hôn của tòa sơ thẩm tuyên chấp nhận ly hôn, giao con là bé Trần Đăng Kh. cho mẹ nuôi. Anh T.P.V. kháng cáo, cấp phúc thẩm y án.

Thế nhưng, dù bản án đã xử từ tháng 6/2020, đến nay, việc thi hành án giao con vẫn chưa thể thực hiện. Đứa trẻ mới hơn một tuổi, rất cần hơi ấm, bầu sữa mẹ đã không có cơ hội gần gũi con. Thậm chí anh V. còn tuyên bố: ai tới bắt thi hành án, anh sẽ cùng gia đình “tử chiến” chứ dứt khoát không giao con. 

Bà Nguyễn Thị Chi, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cho biết, từ năm 2010 đến nay, trên địa bàn huyện có sáu vụ việc thi hành án giao con, nhưng đến nay vẫn không có trường hợp nào thực sự giao con. 4/6 trường hợp, người yêu cầu thi hành án tự nguyện rút đơn, không yêu cầu nữa. Một trường hợp, để được gần con, người mẹ chấp nhận quay trở lại hàn gắn với chồng. Trường hợp còn lại, để đối phó với cơ quan thi hành án, người cha phải mang con đi giấu, đứa trẻ liên tục phải thay đổi chỗ ở. 

Chị B.T.M. (huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau) thuận tình ly hôn với chồng là anh T.T.N. (huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu) năm 2018. Anh chị có hai con chung, một sinh năm 2015, một sinh năm 2013, cả hai đều thống nhất giao cho anh T.T.N. nuôi dưỡng, chị M. có quyền và nghĩa vụ thăm nom. 

Tuy nhiên, từ tháng 9/2019, mỗi khi chị M. đến nhà chồng thăm con thì đều bị ngăn cản. Ban đầu là mẹ chồng chỉ cho thăm, không cho chị dẫn con về ngoại chơi vài ngày. Lần sau thì ba chồng không cho thăm, còn xúc phạm chị và gia đình chị.

Chị M. đã mời chính quyền địa phương đến lập biên bản về hành vi cản trở quyền thăm con, sau đó, chị khởi kiện yêu cầu thay đổi quyền nuôi con. Chị cho rằng, chồng chị không trực tiếp nuôi con mà giao cho bà nội chăm sóc. Bà nội hiện đã trên 60 tuổi, lại chăm tới bốn đứa cháu (tính luôn hai đứa con của chị chồng).

Anh N. thì bảo chị đón con về ngoại, gia đình anh phải mất công sang rước. Mỗi lần như vậy, chị M. hay có hành vi giằng kéo, xô đẩy khiến các con sợ hãi. Gia đình anh rất bức xúc về điều này nên quyết định không cho chị M. dẫn con về ngoại nữa. Mặc dù nhờ ông bà nội chăm sóc các con, nhưng hằng ngày anh vẫn gọi điện thoại và về thăm con hằng tháng. 

Có mặt tại phiên tòa phúc thẩm, bà N.T.C. - mẹ anh N., đứng ngồi không yên. Bởi từ lúc lọt lòng đến giờ, cả hai cháu đều do một tay bà chăm sóc, tình cảm bà cháu không thể tách rời. Rồi bà nói với hai đứa trẻ: “Tòa cho mẹ mày bắt em mày đi rồi”, khiến chúng lập tức khóc òa.

Cha mẹ ly hôn đã là một thiệt thòi quá lớn với chúng, giờ thêm quyền giành nuôi con của hai đấng sinh thành, chúng lại đối mặt một lần nữa với sự chia lìa tình anh em. Những tổn thương này, biết bao giờ mới lành lại?

Hồ sơ giấy tờ cho hành trình tìm lại con của chị N.H.N. (TP. Cà Mau) đến nay đã chất đầy nhà. Gần 5 năm trời, người mẹ này không một giờ nào là không quay quắt mong ngày mẹ con đoàn tụ. Dù các bản án, quyết định của tòa đều xử lý theo hướng giao bé L.Đ. cho chị N. nuôi dưỡng, nhưng chị vẫn không thể nào có được niềm hạnh phúc đó.

Hằng tháng, chị lặn lội về quê chồng ở thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu để thăm con, nhưng gia đình chồng luôn tìm mọi cách ngăn cản chị gặp bé. Mỗi lần chị đến là những lần chị bị chửi mắng, đánh đập tàn nhẫn. Chính quyền địa phương đã lập rất nhiều biên bản, cơ quan thi hành án cũng ra nhiều quyết định cưỡng chế, nhưng cho đến hiện tại, bé vẫn chưa thể về bên mẹ.
Người trực tiếp nuôi dưỡng bé là ông bà nội, vì ba bé làm việc ở TPHCM.

Chị N. kể, chị mua rất nhiều quần áo đẹp, đồ chơi, quà bánh, sữa… gửi cho con dù không vào thăm được, nhưng gia đình chồng chị đều mang đi đốt hết. Thậm chí, vì sợ chị đến bắt con, mà mấy năm nay bé L.Đ. không được đến trường. Đây thực sự là một thiệt thòi quá lớn với bé.

Quyền được học hành, được giáo dục, được vui chơi, được hạnh phúc đã không thể có ở đứa trẻ này. Quyền được nuôi con của một người mẹ như chị N. cũng không thấy ai bảo vệ. Trách nhiệm này thuộc về ai?

T. - một người bạn của tôi - sau khi ly hôn đã chấp nhận để vợ nuôi cả hai con, mỗi tháng anh đều đặn tự nguyện chu cấp dư dả cho các cháu. Nhiều người xúi anh giành quyền nuôi con, vì điều kiện của anh tốt hơn, nhưng anh chỉ cười: “Ai nuôi cũng được, nhưng nếu giành nhau quyền nuôi con, tòa sẽ chia vợ chồng mỗi người nuôi một đứa. Con cái đâu phải hàng hóa, chúng nó có tình cảm. Chị em chia lìa nhau là điều người làm cha như tôi không mong muốn một chút nào. Ở với mẹ, dù sao các con vẫn được chăm sóc tốt hơn. Còn tôi, sẽ hỗ trợ tài chính hết mức để sự chăm sóc đó được thuận lợi và bền bỉ”.

Đến nay, dù không còn là vợ chồng, nhưng anh T. vẫn được vợ tôn trọng, cho phép đón đưa con đi học, đi chơi. Mọi sinh hoạt của con hằng ngày, anh vẫn nắm rõ trong lòng bàn tay. Những gì liên quan đến con, vợ anh vẫn bàn bạc với anh. Ly hôn là điều không ai mong muốn, nên anh cố gắng để con dù không có gia đình đủ đầy, nhưng vẫn luôn có được tình yêu, sự chăm sóc từ cả cha lẫn mẹ. 

Nhiều người cho rằng, những cuộc chiến giành quyền nuôi con, chính là cách thể hiện tình yêu thương với đứa trẻ. Nhưng họ có bao giờ tự hỏi: liệu đó có chính xác là tình yêu thương mà đứa trẻ cần? 

Kim Ngọc

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bài 2: “Cuộc chiến” giành con khi ly hôn: Những cuộc tranh giành bất tận

(PNO) - Tôi vẫn nhớ ánh mắt u buồn, đau khổ của chị khi nhắc đến con. Mong chị được đoàn tụ cùng núm ruột của mình.

Chủ tọa phiên tòa vừa tuyên bố kết thúc phiên xử giữa chị T.T.H. (TP.HCM) và anh Đ.H.T. (Hà Nội), cô gái nhỏ ngồi ở hàng ghế dự khán chạy lên ôm chầm chị H. khóc nức nở vì hạnh phúc. Chị H. đã thắng trong vụ kiện tranh chấp quyền nuôi con. Ở một góc khác của phòng xử án, anh T. gục đầu, thẫn thờ vì thua kiện. Một cuộc tranh chấp con kéo dài hai năm đã đi đến hồi kết (tạm). Vậy là một đứa trẻ vừa thoát cảnh bị "xâu xé" giữa hai đấng sinh thành. 

Đấu lý và đấu trí

Chị H. kể, ngày chia tay, vợ chồng chị đã giải quyết rất êm đẹp bằng thỏa thuận: chị nuôi hai con (một đứa sinh năm 2005, một đứa sinh năm 2008). Vậy mà năm 2019, chị bất ngờ nhận được giấy triệu tập của Tòa án nhân dân (TAND) Q.4 do chị là bị đơn trong vụ kiện thay đổi quyền nuôi con. Tòa mở phiên sơ thẩm. Chị bật ngửa khi chồng cũ tố: chị bạo lực tinh thần con, ngăn trở tình cảm cha con, có con riêng không lo con chung chu toàn...

Mẹ con chị T.T.H. và luật sư Trần Thị Ngọc Nữ sau phiên xử

Mẹ con chị T.T.H. và luật sư Trần Thị Ngọc Nữ sau phiên xử

Chị H. và luật sư bình tĩnh tìm đối sách. Anh T. tố chị H. ngăn cản anh liên lạc, thăm nom các con, thì chị H. trình lên hội đồng xét xử (HĐXX) những tấm hình các con cùng bố tham quan du lịch, thăm họ hàng tận miền Bắc vào nhiều thời điểm khác nhau. Anh tố chị bạo hành con. Chị trình lên tòa vi bằng đã được lập. Trong đó,  địa phương, khu phố, hàng xóm... xác nhận chị không có hành vi bạo lực, ngược đãi các con. Chị H. không nhiều lời, chị để chứng cứ lên tiếng. Cô con gái cũng bày tỏ nguyện vọng được tiếp tục sống cùng mẹ. Lợi thế là vậy, nhưng phút 89, HĐXX cho rằng, anh T. đã lớn tuổi, sống cô độc và cần con cái bên cạnh chăm sóc, phụng dưỡng. Anh T. được trao quyền nuôi con. 

Chị H. uất nghẹn, kháng cáo. viện kiểm sát quận kháng nghị, đề nghị TAND TP.HCM xét xử phúc thẩm theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của anh T. Mất cả năm, phiên phúc thẩm mới mở. Anh H., chị T. lại lao vào cuộc "chạy đua chứng cứ". Lần này gió đã xoay chiều. Chị H. thắng kiện. Cô con gái quýnh quáng ôm mẹ: "Con được tiếp tục ở với mẹ rồi". Thỉnh thoảng cô liếc sang người cha thân yêu đang ủ rũ. Ánh mắt cô chùng lại, mặt hơi cúi xuống. Đứa trẻ 13 tuổi thoáng áy náy về sự hân hoan của mình khi nhận ra điều đó có thể làm tổn thương đấng sinh thành. Phiên tòa của người lớn đã vô tình đặt con trẻ vào một tình thế hết sức cay nghiệt: lựa chọn một tình thâm và chối bỏ một tình thâm. 

Gần 500 ngày “truy vết” con thơ mất tích

Chị C.N.T., ở Q.7, tìm đến Báo Phụ Nữ TP.HCM với gương mặt thất thần. Chị mở đầu câu chuyện bằng tiếng nấc: “Em nhớ con em quá! Gần một năm trời em chưa gặp con, giờ không biết con mập ốm ra sao, biết làm gì rồi?”.

Người phụ nữ mang căn bệnh suy thận mạn, đang chờ ngày ghép thận, đã bất chấp an nguy của bản thân để sinh con thay vì phá thai theo chỉ định của bác sĩ. Nhưng, con vừa tròn hai tháng, chưa kịp làm giấy khai sinh, thì vợ chồng mâu thuẫn. T. chuẩn bị làm thủ tục ly hôn thì anh N., chồng chị, đã bồng con đi mất. Bà mẹ trẻ với bầu sữa căng cứng ngày ngày tha thẩn khắp nơi tìm con. 

Một buổi tối, T. tức tưởi gọi tôi: “Chồng em đưa con về Bắc rồi. Em gọi điện, nhắn tin cầu xin anh gửi hình ảnh, bật video call để em gặp con. Nhưng anh không phản hồi”. T. nhờ người thân bên chồng, đăng lên mạng xã hội, cầu cứu nhiều đoàn thể nhưng đều vô vọng. Thấy chuyện đã đi quá xa, T. nhờ luật sư cùng truy vết đứa bé.

Trích xuất camera của tòa nhà, họ phát hiện người bồng bé ra khỏi chung cư là người chị gái công tác trong ngành tư pháp của anh N. Về phường người chị này cư trú để tìm hiểu, T. tá hỏa khi biết anh N. đã âm thầm làm giấy khai sinh cho con. Trước đó, T. cũng đã đi tìm giấy chứng sinh của con nhưng không thấy. T. bèn đến bệnh viện xin cấp lại và ra P.Tân Hưng (Q.7) làm khai sinh. Một thời gian sau, chị nghe người thân bên chồng báo anh N. đã đưa bé về Bắc giữa mùa dịch.

Từ đơn yêu cầu của T., TAND H.Nhà Bè ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời buộc anh N. giao con cho người mẹ. Thế nhưng, việc thi hành án không thành, vì bé đã “mất tích”. Ngoài kiện ra tòa, chị T. còn gửi đơn khiếu nại đến cơ quan của chị chồng chất vấn: Tại sao một công chức ngành tư pháp lại giúp sức cho em trai thực hiện hành vi trái pháp luật và đạo đức là đem giấu một đứa trẻ chưa dứt sữa? Ngoài ra, nếu không có sự ảnh hưởng của chị chồng, anh N. cũng không thể làm được giấy khai sinh tại địa chỉ nhà chị này vì hộ khẩu của anh ngoài Bắc. 

Vụ việc căng thẳng cho đến khi TAND Q.Phú Nhuận mở phiên sơ thẩm. Tòa đã chấp thuận yêu cầu ly hôn của T. và trao quyền nuôi con cho chị. Hồi tết, tôi nhận được tin nhắn của T.: “Cuối cùng em cũng đã được nhận con rồi”, kèm bức ảnh chụp mẹ con đi chơi tết với gương mặt rạng ngời.

Thắng bốn bản án, nhưng chỉ được “gặp” con trên mạng

Trưa 3/12/2020, đang bận làm tóc cho khách ở tiệm riêng tại H.Ngọc Hiển (Cà Mau), chị Nguyễn H.N. được người thân gọi: “Lên coi zalo của thằng T. kìa, nó đưa hình con gái em lên mạng. Con bé nhìn cưng lắm!”. Chị N. lập tức lấy điện thoại để… xem con. Chị nghẹn ngào: “Hôm ấy, ngày 19/10 âm lịch, là sinh nhật năm tuổi của bé L.Đ.”. 

Gần ba năm qua, chồng cũ ôm con đi biệt. Chị N. chỉ được “gặp” con qua những hình ảnh từ khi đứa bé mới hơn chục tháng mà chị còn lưu trong điện thoại. Bé L.Đ., con chị, nay đã hơn năm tuổi. Hễ nghe tin chồng cũ mang con đi đâu, N. lại đóng cửa tiệm tóc, lặn lội đi tìm. Lúc anh ta đưa con về Q.8, TP.HCM nơi anh tạm trú, lúc đưa qua Bình Chánh, lúc về Giá Rai, Bạc Liêu…

Nhắc lại hành trình tìm con từ tháng 6/2018 đến nay, N. tức tưởi: “Càng đi tìm con tôi càng tuyệt vọng. Có khi đến nhà trọ, ngồi vật vã chờ năm sáu tiếng đồng hồ mà vẫn trở về tay trắng. Tôi biết anh ta không nuôi bé, mà mang bé về giao cho ông bà nội ở ấp 4, xã Phong Thạnh Tây, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu trông. Tôi tìm đến đó thì bị ông bà mắng chửi, đóng cửa không cho gặp chứ đừng nói là được ôm hay bế bé”. 

Ngày vợ chồng dẫn nhau ra tòa, bé L.Đ. mới 16 tháng tuổi. Trong khi chờ tòa phân xử, hôm con bé ở với mẹ, lúc cha đòi đưa con về thăm nội. N. không ngờ gia đình anh T. đã rắp tâm cắt đứt quan hệ với N. và giữ bé lại nuôi.

Sau bản án đầu tiên (ngày 7/2/2018), TAND thị xã Giá Rai quyết định cho hai bên thuận tình ly hôn và giao quyền nuôi dưỡng con cho chị N. thì anh T. kháng án. Từ đó, đã bốn lần họ đưa nhau ra tòa, cả bốn bản án đều quyết định giao con cho N. Nhưng kể từ ngày nhận bản án đầu tiên đến nay, N. vẫn chưa được gặp con dù chỉ một phút.

Điều làm N. uất ức nhất chính là chị vác đơn đi kiện chỗ nào cũng “thắng”, nhưng là thắng trên giấy mực, còn con gái thì vẫn biệt tăm. Mới đây, ngày 4/3, khi làm việc với cơ quan Thi hành án H.Bình Chánh (nơi tạm trú mới của anh L.V.T.), anh T. đã cam kết cho chị N. về nhà ba mẹ ruột của anh ở ấp 4, xã Phong Thạnh Tây, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu thăm con. Chị mừng rỡ bắt xe về nhà chồng. Suốt chuyến đi, chị không chợp được mắt vì cứ hình dung cảnh được ôm con sau ba năm mòn mỏi. Thế nhưng, chẳng những không được gặp con, N. còn bị đánh trọng thương. Vụ việc này đã được Báo Phụ Nữ TP.HCM phản ánh trên số báo ngày 17/3/2021, và đã được cơ quan cảnh sát điều tra công an thị xã Giá Rai thụ lý.

Câu chuyện của N. làm tôi nhớ đến chị T.C.H., ở Cai Lậy, Tiền Giang. 14 năm trước chị gõ cửa Báo Phụ Nữ TP.HCM với đống đơn gần năm ký - hành trình ba năm kêu cứu để được gặp con. Khi ly hôn, tòa án giao quyền nuôi con cho chị, nhưng chồng chị ôm con giấu biệt. Chồng làm thợ hồ, nên chị lần theo các công trình xây dựng ở Tiền Giang tìm anh. Anh chỉ hứa hẹn giao con rồi lại trốn mất. Chị đến nhà ba má chồng tìm con thì bị chửi, bị đuổi đánh. Nhiều bài đăng trên Báo Phụ Nữ TP.HCM đã giúp chị, cơ quan thi hành án ở Tiền Giang cũng vào cuộc, nhưng chồng chị và con nhỏ lại không ở địa phương. Cách đây khoảng bốn năm, chị gọi cho tôi, nghẹn ngào: “Làm sao tìm được con em chị ơi? Giờ nó 15 tuổi rồi, chắc nó không biết đến sự tồn tại của mẹ, không biết em nhớ nó, đi tìm nó cực khổ dường nào”. 

Khi thực hiện tuyến bài này, tôi muốn liên lạc lại chị H., nhưng không còn giữ số chị. Tôi vẫn nhớ ánh mắt u buồn, đau khổ của chị khi nhắc đến con. Mong chị đã được đoàn tụ cùng núm ruột của mình. Còn chị N., ở Giá Rai, những ngày này, đã về lại tiệm tóc, và luôn trong tư thế sẵn sàng đóng cửa tiệm để lao đi tìm con khi có bất kỳ thông tin nào về bé - dẫu như chị nói: “Tôi không biết mình sẽ còn bị lừa gạt, bị đánh đập tới nông nỗi nào, nhưng vì con, tôi sẽ gắng!”...

Thùy Dương

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bài 3: “Cuộc chiến” giành con khi ly hôn: Nỗi ân hận muộn màng của người trong cuộc

(PNO) - Miệt mài trong cuộc chiến giành con, sau 5 năm, 10 năm, mất biết bao thời gian, công sức, sức khỏe, tiền bạc, họ quyết định buông tay vì đã quá mệt mỏi. Nhìn lại, họ cay đắng nhận ra: Mình thật là ngớ ngẩn! Và những đứa trẻ, liệu có hạnh phúc khi ba mẹ chúng cứ nhân danh tình thương để giành giật như một quả bóng trên sân…

LTS: Ly hôn, là một thất bại hết sức nặng nề và cay đắng trong hôn nhân. Sau ly hôn, người ta sẽ rơi vào cảm giác hụt hẫng, bị buông bỏ nên rất ít người duy trì được sự tử tế trong cách cư xử với nhau, cũng như ý thức thực hiện tốt trách nhiệm của mình đối với con cái. Sự oán hận khiến họ luôn nuôi dưỡng ước muốn trả thù. Những đứa trẻ lúc này sẽ bị đem ra làm vũ khí đắc lực cho suy nghĩ mù quáng và ích kỷ ấy của cha mẹ. Thay vì được bù đắp cho những thiệt thòi không đáng phải gánh chịu, những đứa trẻ có cha mẹ ly hôn đau đớn bước vào cuộc chiến không hồi kết của đấng sinh thành: cuộc chiến giành con đẫm nước mắt! 

Bài 1: Những đứa trẻ bơ vơ trong hồi kết của hôn nhân

Bài 2: Những cuộc tranh giành bất tận

Bán hai căn biệt thự để đi kiện

Suốt tám năm từ 2008 đến 2016, chị Đ.T.B. (quận 2, TPHCM) vác đơn đi khắp nơi đòi quyền nuôi con gái. Chị đã phải bán hai căn biệt thự để làm lộ phí cho hành trình này. Chị bay ngược xuôi từ Nam ra Bắc, lê la Tòa nhà Quốc hội, Trụ sở Ủy ban Bảo vệ chăm sóc trẻ em (rồi đến sau này là Cục Trẻ em Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), Hội LHPN Việt Nam… Chị gửi đơn kiến nghị, kháng nghị lên cả Tòa án Tối cao.

Để giành con, chị xin nghỉ phép năm này lấn qua năm kế tiếp. Có hôm chị phải bỏ việc giữa chừng để chạy đi, khi nghe ngóng đâu đó bất kỳ thông tin nào về con. Vì vậy, trong hành trình nghiệt ngã này, chị đã nhiều lần đối diện nguy cơ mất việc. 

Chị B. tìm đến Báo Phụ Nữ TPHCM vào năm 2010, tức sau hai năm đòi thi hành bản án của tòa giao quyền nuôi con cho mẹ bất thành. Lần đó, chị vừa trải qua đợt điều trị ung thư vú ở Singapore. Người chị xanh mướt, tiều tụy. Níu tay chúng tôi, chị tuyệt vọng kể về đứa trẻ đang bị bố mang đi giấu, ép bé sống cùng anh ta và người vợ hờ. Chị sợ bé bị ngược đãi, bị lạm dụng, bị xâm hại, chị lo bé không được chăm chút, yêu thương… Những nỗi lo khiến chị mất ăn, mất ngủ. 

Chị nộp đơn khắp nơi, nhưng anh N. - chồng chị - không ngừng thách thức: “Cô kiện đến đâu, tôi đi “hầu” đến đó!”. Tòa phân chị quyền nuôi con, anh thu thập chứng cứ chứng minh chị không có việc làm (do phải nghỉ dài hạn chạy tố cáo chồng cũ bắt con) để kháng án. Bản án phúc thẩm tuyên giao quyền nuôi con cho anh, chị xin kháng nghị. Bản giám đốc thẩm tuyên bác toàn bộ nội dung, tổ chức phiên tòa lại từ đầu, hai bên phải cung cấp chứng cứ chứng minh khả năng, điều kiện nuôi dưỡng trực tiếp con… Chị lại cuống cuồng lao vào vòng xoáy bất tận.

Và 12 năm sau (ngày bé tự tìm về với mẹ)

Và 12 năm sau (ngày bé tự tìm về với mẹ)

Với đặc thù nghề nghiệp, anh N. có thể mang “giấu” con một cách dễ dàng. Gần sáu năm trời, chị B. chỉ được gặp con chớp nhoáng tại các phiên tòa, tại những buổi cơ quan thi hành án vận động anh “cho” chị được thăm con một lúc. Có hôm từ Sài Gòn, mưa tầm tã, chị vẫn không quản đường xa đến Biên Hòa, nhưng chỉ biết đứng sững trước căn nhà cửa đóng kín. Hàng xóm cho chị biết: “Chú N. đi mấy ngày nay rồi, không có ai ở trong nhà cả”.

Chị đến trường thăm con gái, với bản án quyết định của tòa và cơ quan thi hành án yêu cầu anh giao quyền nuôi con cho chị, nhưng hiệu trưởng vẫn ngăn chị lại với lý do: Người gửi con vào trường là anh chứ không phải chị… 

Chị nói: “Sáu năm ròng rã tôi điên dại vì bị “mất” con, khủng hoảng đến độ phải đi điều trị tâm lý. Sau đó, tôi quyết định nghe lời khuyên của người thân, bỏ cuộc. Nhưng khi tôi chính thức bỏ cuộc, thì mọi thứ lại chuyển sang hướng tích cực hơn”.

Tháng 10/2020 vừa rồi, đúng ngày Phụ nữ Việt Nam, cô con gái của chị B. (nay 17 tuổi) đã từ Đồng Nai về Sài Gòn thăm mẹ và anh trai. Chị vui mừng khôn tả. Chị nói: "Trước ngày con về thăm tôi khoảng một tháng, tức sáu năm sau lần thi hành án thất bại cuối cùng, tôi mới can đảm đến trước mặt con, hỏi: “Con có nhớ mẹ không?”. Con lập tức reo lên: "Mẹ ơi, con nhớ mẹ"".

Sau đó không lâu, con gái đã về thăm mẹ và anh trai. Cuộc đoàn viên ấy khiến chị B. bật khóc và nhận ra: “Mình thật là ngớ ngẩn!”.

"Giá như tôi biết buông tay sớm"

Bị tước quyền nuôi con khi bé mới hơn tám tháng tuổi và còn đang bú mẹ, từ đó, suốt bốn năm ròng, chị L.T.K. (huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai) ngược xuôi đòi thi hành bản án giao con. Thế nhưng hàng chục lần cơ quan thi hành án TP. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai (nơi người chồng cư trú) ra các bản án, quyết định yêu cầu rồi cưỡng chế thi hành án đều bất thành…

Người mẹ ấy từng ngất xỉu khi tìm con trong cơn căng tức sữa, có khi còn bị đưa vào bệnh viện tâm thần điều trị bởi hành vi tự ngược đãi bản thân. Đã thế, sạp buôn trái cây thất bát, nợ nần, vì chị luôn bỏ bê công việc để chạy theo vụ kiện… 

Chị B. và con gái trước khi bước vào  cuộc chiến giành con

Chị B. và con gái trước khi bước vào cuộc chiến giành con

Cuối cùng, bốn năm sau, những người dõi theo vụ kiện ấy đều bất ngờ khi nghe chị gọi điện báo tin đã được trả con về tận nhà. Lý do anh chồng kia… có vợ mới.

Chị K. cay đắng nói: “Nếu biết kết quả như vậy, tôi đã không dại gì đớn đau, dằn vặt. Lúc đi kiện, tôi chỉ nghĩ thương con bị tước đi nguồn sữa mẹ, trong lúc cháu cần được mẹ ôm ấp, chăm lo nhất. Nhưng khi con lớn dần, không biết gia đình bên chồng kể về tôi thế nào mà cứ thấy tôi tìm đến là cháu đều xa lánh, trốn tránh khiến tôi đau đứt ruột. Ngày được giao trả con, tôi và bà ngoại cháu phải mất hàng tháng trời để “làm quen” với con. Nếu được làm lại, tôi sẽ sớm buông tay để con tôi không bị tổn thương như vậy”.

Đây không phải là suy nghĩ của riêng chị K., mà là bài học đúc kết của biết bao bậc sinh thành sau khi quyết định dừng cuộc chiến giành con

Chị T.TT.L. - giáo viên ở quận 12, chua xót kể: “Tôi mất cả thanh xuân để theo vụ kiện giành con suốt tám năm. Cuối cùng tôi chẳng được gì mà còn mất biết bao tiền của. Tôi đã phải cắn răng bán miếng đất hương hỏa của ông bà để theo vụ kiện. Từ một giáo viên hàng chục năm sống vui theo từng trang giáo án và học trò, tôi vị bủa vây trong thù hận và mất hết niềm tin vào công lý. Tôi hằn học với cuộc đời, bởi tôi thấy rõ ràng các bản án, quyết định của tòa phần thắng đều nghiêng về tôi, mà sao chẳng được thi hành? Đau lòng nhất là năm con trai tôi đậu đại học, cháu tìm đến báo tin cho tôi và nói: Mẹ đừng giành con rồi thưa ba và bà nội nữa. Lần nào đám giỗ nhà nội, bà con khắp nơi về hỏi vụ kiện, con xấu hổ lắm”.

Anh N.Q.H., nhà ở quận 3, TPHCM, người mòn mỏi sau sáu năm “quyết đấu” với gia đình bên vợ để giành quyền nuôi đứa con gái rượu, đau khổ kể: “Vợ chồng tôi kiện nhau giành con, ba mẹ hai bên cũng quay lưng hẳn với nhau. Mỗi lần ra tòa, hai gia đình như chuẩn bị ra trận. Đau lòng nhất là dù chúng tôi cố tình giấu con bé, cố tình bù đắp cho con bằng nhiều cách, thậm chí con gái xin gì, tôi cũng không tiếc tiền sắm sửa, để con thấy mình rất thương nó và nó sẽ chịu về sống với mình. Nhưng tôi không hề biết con đã bị tổn thương thế nào. Ngày cô giáo chủ nhiệm gọi tôi và vợ cũ báo tin con giao du bạn bè xấu, ăn cắp tiền của mẹ để tiêu xài hoang phí… Tôi mới nhận ra chuyện đi giành con thật hoang đường. Tôi nghĩ, tôi đã sai rồi”. 

Trong một buổi trò chuyện cùng chuyên gia tâm lý, bé K.A. - con anh H., nghẹn ngào kể: “Ba mẹ chỉ giành con chứ chẳng ai thật sự yêu con. Con có cảm giác con đòi cái gì cũng được.Con 13 tuổi rồi. Nhưng tuổi thơ con chỉ có nỗi ám ảnh khi về thăm nội và ba. Không về thăm thì con nhớ. Mà trước khi về, mẹ lại dặn dò con không được để ông bà nội dụ dỗ ở lại, không được nói mẹ đi du lịch, không được kể bạn mẹ tới nhà chơi, lại còn nhờ con hỏi các cô là ba có bồ không rồi về báo mẹ… Khi con về nội, lại phải nghe bà nội và các cô nói xấu mẹ, dặn con ra tòa phải nói mẹ hay đi chơi bỏ con…

Ba hay bà nội qua thăm con, mẹ sợ ba chở đi giấu luôn, nên dù con ở ngay trong nhà, mẹ cũng bắt con ngồi im không được lên tiếng. Rồi mẹ nói con đi vắng không có nhà. Mỗi lần ba mẹ sắp ra tòa, mẹ đều kêu con học thuộc lòng mấy câu mẹ dặn trong tờ giấy, rằng con chỉ muốn sống với mẹ, không muốn sống với ba… Con không thuộc mẹ la, mẹ đánh. Con căng thẳng lắm!”.

Từ câu chuyện của chính mình, chị Đ.T.B. khẳng định: “Nếu được làm lại, tôi sẽ buông tay. Ông bà mình từ xưa đã dạy “lá rụng về cội”. Rồi bất cứ đứa con nào cũng sẽ tìm mẹ tìm cha. Cuộc chiến giành con đó không ai thắng cả, đó là cả một chuỗi mỏi mòn, đau đớn thể xác, tâm can. Đấu tố nhau ở tòa, đưa vụ kiện lên mặt báo… tôi và anh ấy đều mất đi danh dự khi hơn thua nhau, tranh đoạt nhau một đứa bé. Tôi thành thật khuyên những ông bố bà mẹ trong cuộc chiến giành con hãy tỉnh lại, dừng ngay hành trình tranh giành con ấy. Bởi đứa bé không phải là món hàng hay tài sản, để chúng ta đòi phân chia”. 

Nghi Anh

Tag:thi hành án giành quyền nuôi con, ly hôn,giành quyền nuôi con,luật hôn nhân gia đình,nuôi dưỡng,Cuộc chiến giành con khi ly hôn,giành con,bố mẹ ly hôn,trẻ trầm cảm vì bố mẹ ly hôn